OŻYWIONY ROZWÓJ MUROWANEJ ARCHITEKTURY OBRONNEJ

Pod ber­łem książąt moskiewskich, do ich uniezależnienia się od Tatarów i decydującej z nimi rozprawy orężnej (ostatecznie zakończonej za Iwana IV Groźnego). Wtedy też następuje ożywiony rozwój murowanej architektury obronnej. Państwo Moskiewskie skupia już rozległe tereny, dążąc w swej tendencji zjednoczeniowej na południu ku wybrzeżom Morza Czarnego, na północy ku Bałty­kowi, gdzie wchłania Psków i Nowogród, na zachodzie ku zie­miom białoruskim, podległym Wielkiemu Księstwu Litewskiemu. Ciekawym przykładem architektury obronnej tych czasów (i nie­co wcześniejszych) jest zachowany w dobrym stanie kreml — czyli obszerne założenie warowne i zarazem rezydencja książęca, z pałacem, cerkwią i zabudowaniami mieszkalnymi dla załogi oraz gospodarczymi — w Pskowie, z lat około 1400 — około 1500, z masywnymi i opasłymi basztami cylindrycznymi.